स्याउ उत्पादनले प्रसिद्ध मानिएको हिमाली जिल्ला मुस्ताङमा यसवर्ष स्याउमा स्क्याब रोगको प्रकोप देखिएको छ। स्याउमा प्रकोप देखिएसंगै मुुस्ताङका किसानले उत्पादन गर्ने स्याउ बोटमै कुहिन थालेको हो ।
मुस्ताङको घरपझोङ— १ को छैरो÷चिमाङ र घरपझोङ—२ को मार्फाका किसानले लगाएको स्याउ बोटमा स्क्याब संक्रमण देखिएको हो । यस्तै ,थासाङ गाउपालिका—१ को टुकुचे र थासाङ गाउपालिका—२ को कोवाङ,खन्ती,नाउरिकोट र सौरु लगायतका गाउमा स्क्याबको प्रकोप देखिएको टुकुचेका किसान राजन शेर्पाले जानकारी दिए ।मौसमी आद्रताका कारण अविरल वर्षा र हुस्सुले स्याउ बोटमा प्रकोप देखा परेको स्याउ किसान शेर्पाले बताए ।
स्याउ बोटमा लाग्ने स्क्याब प्रकोपले विस्तारै बोटका पात झर्दै जाने ,स्याउ दानमा टिकटिके दाग देखिने ,पत्ता खुम्चिएर सेतो ढुसी लाग्ने र फलको गुणस्तरमा समेत हस आउने गर्छ । अहिले जिल्लाका २ स्थानीय तहमा यसप्रकारको रोग देखिएको अर्को स्याउ किसान निरज तुलाचनले जानकारी दिए । स्याउको उचित बगैचा व्यवस्थापन नभएमा र उचित तरिकाले आवश्यक सामधानी अपनाउन नसकेमा विभिन्न संक्रमण देखा पर्ने तुलाचनको भनाई छ ।यस वर्ष स्याउमा संक्रमण जोखिम न्युनिकरण गर्न किटनासक औषधिको अभाव भएको उनले बताए ।
यसवर्ष विश्वव्यापी माहामारीको रुपमा फैलिएको नोवल कोरोना भाईरस (कोभिड—१९) का लकडाउन र बेनी—जोमसोम सडक नदी कटानले अवरुद्ध हुदा किसानले आवश्यक औषधि खरिद गर्न नपाएकाले स्याउमा ठुलो क्षति व्यवहोर्नु परेको उनले खुलाए ।
स्याउमा स्क्याब रोग पैदा भएपछि स्याउ बगैचाका स्याउबोटहरु आर्कषक विहिन भएको अर्को किसान सपुत थकालीले जानकारी दिए ।विगत वर्षमा लटरम्म फलले थेग्न नसक्ने स्याउ बोटहरु खोक्रो र फुस्रो देखिएको उनले बताए । स्याउमा स्क्याब रोग देखिएसंगै किसानले लाखौ रुपिया घाटा व्यवहोर्नु पर्ने अवस्था आएको मार्फाका किसान दिपक लालचनले बताए । उनका अनुसार
स्याउ बोटमा उस्तो स्याउ नफलेको र फलेको स्याउ पनि गुणस्तरहिन रहेको पाईएको छ ।
गत वर्ष मुस्ताङमा ६५ सय मेट्रिक टन स्याउ फलेको थियो ।आव वर्ष २०७५÷०७६ मा मुस्ताङमा ५८ सय मेट्रिक टन स्याउ फलेको स्याउ जोन मुस्ताङले जनाएको छ । कार्यालयका अनुसार मुस्ताङमा पछिल्लो समय १६ सय हेक्टर जमिनमा स्याउ खेती विस्तार भएपनि उत्पादन क्षेत्र ५ सय हेक्टर रहेको जनाईएको छ ।
सडक अवरुद्ध र कोरोना कहरले स्याउको बैनापट्टा प्रभावित ः
बेनी—जोमसोम सडक बाढी÷पहिरो र नदी कटानले अवरुद्ध भएको र कोरोना कहरले सृर्जित विषम अवस्थाका कारण मुस्ताङमा स्याउ बगैचाको बैना÷पट्टा प्रभावित भएको छ ।बर्सेनि श्रावण र भदौ महिनामा स्याउ व्यापारीले मुस्ताङका किसानसंग स्याउको बैना पट्टा लगाउने चलन छ ।
धादिङ,बाग्लुङ,म्याग्दी र कास्की लगायतका व्यापारीहरु मुस्ताङ आएर किसानको बगैचामा फलेका स्याउको बैना पट्टा लगाउने गर्छन । महिलाहरुको महान पर्व हरितालिका तिज पर्वलाई लक्षित गरी मुस्ताङको २५ प्रतिशत स्याउ जिल्ला बाहिरिने गर्छ । तिजका लागि स्याउ खरित्न आउदा स्याउ किसानलाई व्यापारीले पेश्की दिने गरेको जोमसोमका किसान अजित थकालीले बताए ।
उनका अनुसार सडकको दुरअवस्था र कोरोना कहरले मुस्ताङको स्याउले बजारिकरणमा समस्या पर्ने देखिएका छ । स्याउ किसानले यतिबेला आफुले उत्पादन गरेको स्याउ कतै बिक्री नहुने होकी भनी चिन्तित देखिएको थकालीले बताए ।
फोटो क्याप्सन ः
मुस्ताङको स्याउ बगैचामा स्क्याब रोग देखिएपछि बोटमै स्याउ कुहिन थाल्यो । तस्विर ःएसके थकाली ।
