पोखराको मालेपाटनस्थित बाराही माविलाई मुलुककै नमुना विद्यालय बनाउनुपर्नेमा जोड दिइएको छ ।
बाराही पुरानो विद्यालय भएर पनि फड्को मार्न नसक्नु दुःखद् भएको भन्दै सरोकारवालाले यसको विकास र विस्तारमा सबै लाग्नुपर्ने खाँचो समेत औंल्याए ।
विद्यालय व्यवस्थापन समितिले आयोजना गरेको विद्यालयको शैक्षिक गुणस्तर सुधारका लागि के गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा सरोकारवालासंग छलफल गरेको थियो ।
शुक्रबार भएको छलफलमा विभिन्न विषयका शिक्षाविद्, शिक्षासेवी, विद्यालयका व्यवस्थापन समितिका पूर्वअध्यक्ष, सल्लाहकार, समाजसेवी, जनप्रतिनिधि सहभागी थिए ।
छलफलमा प्रमुख वक्ताका रुपमा प्रा.डा. भरतराज पहारी सहभागी थिए । उनी बाराही रत्न समेत हुन् । उनले विद्यालयमा शैक्षिक गुणस्तर सुधारका विभिन्न पक्षमा अवधारणा राखे ।
उनले गुणस्तरीय शिक्षाका लागि विद्यार्थी, शिक्षक, विद्यालय र वातावरण र स्रोत महत्वपूर्ण हुने अवधारणा पेश गरेपछि यिनै विषयवस्तु माथि कार्यक्रममा छलफल भएको थियो ।
कार्यक्रममा सहभागीलाई ५ वटा ग्रुपमा विभाजन गरि पहारीको अवधारणमाथि छलफल गरिको थियो । छलफलमा ५ वटै ग्रुपले बाराही माविलाई सबै तवरले उत्कृष्ट विद्यालय बनाउनुपर्ने सुझाव दिए ।
५ टोलीको संयोजकहरूमा उमानाथ बराल, धनबहादुर नेपाली, टंकराज अधिकारी, पुरुषोत्तम पराजुली र उज्वल खत्री संयोजक थिए ।
साथै छलफलमा सहभागीले गुणस्तरीय शिक्षाका लागि स्कूल सबैको, वातावरण स्वच्छ र हरियाली हुनुपर्ने, शिक्षकलाई समयानुकुल आवश्यक तालिमको व्यवस्था गर्नुपर्ने, भौतिक पूर्वाधार सम्पन्न हुनुपर्ने, आवश्यक शैक्षिक एवं प्रयोगात्मक सामग्रीहरू एथेष्ट व्यवस्था गर्नुपर्ने, विद्यालय बालमैत्री र अपांगमैत्री हुनुपर्ने लगायतका सुझाव दिएका छन् ।
यसैगरी सबै विषयको विषयगत विभागको व्यवस्था शैक्षिक क्यालेण्डर बनाएर कार्यान्वयन, समय–समयमा शिक्षक, विद्यार्थी र अभिभावकबीच अन्तरक्रिया गर्नुपर्ने, विद्यालयको वातावरण हरियाली, सफा र सुरक्षित हुनुपर्नेमा समेत सहभागीले जोड दिएका छन् ।
यस्तै शिक्षक विद्यालय र विद्यार्थीप्रति पूर्ण उत्तरदायी हुनुपर्ने, पाठ योजनासहित अध्ययापन गराउनुपर्ने, शैक्षिक सामग्रीको अनिवार्य प्रयोग गर्नुपर्ने, शिक्षकले समयानुकुल तालिम र प्रशिक्षण लिनुपर्ने, विद्यालय र शिक्षकमा राजनीतिक रंग र गन्ध आउन नहुनेमा समेत जोड दिएका छन् ।
यसैगरी विद्यालयमा सबै समुदायका विद्यार्थीलाई पनि समेट्नुपर्ने, कक्षा ५ सम्म अध्ययन गर्ने विद्यार्थीलार्ई खाजाको व्यवस्था गर्नुपर्ने, समयसापेक्ष प्राविधिक विषयगत शिक्षणको व्यवस्था गर्नुपर्ने, होस्टल र यातायातको सुविधा हुनुपर्ने, नैतिक शिक्षा अध्ययन–अध्यापनमा जोड दिनुपर्ने लगायतका सुझाव सहभागीले पेश गरे ।
उक्त अवसरमा प्रा.डा. भरतराज पहारीले अरुको मनोगत होइन तथ्यगत कुरामा ध्यान दिन आग्रह गर्दै मनोगत टिप्पणीले निष्कर्ष निकाल्न नसक्ने स्पष्ट पारे ।
जे काम गर्नु छ त्यसको वस्तुगत अवस्थामा ध्यान दिनुपर्ने भन्दै उनले विद्यालयको वस्तुस्थिति, स्रोत र क्षमता अनुसार विद्यालयलाई अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिए ।
आदर्श स्कूल स्थापनाका लागि विद्यालय व्यवस्थापन समिति र प्रधानाध्यापक बीच सहकार्य र एकता हुन आवश्यक रहेको भन्दै उनले जे काम गर्दा पनि सकारात्मक सोंच लिएरमात्र अघि बढ्नुपर्ने खाँचो औंल्याए ।
‘विद्यालययले गुणस्तरीय शिक्षाका लागि दीर्घकालिन सोंच, कार्ययोजना र कार्यविधि बनाएर मात्र अघि बढ्नुपर्छ’, पहारीले भने, कल्पनामा भन्दा वस्तुगत आधारमा योजना बनाउनुपर्छ ।’
उनले परिवर्तनलाई आत्मसाथ गर्ने गरी विद्यालय सञ्चालन हुनपर्ने खाँचो समेत औंल्याए ।
स्कूल विचार विमर्श गर्ने थलो भएको भन्दै पहारीले विचारलाई संकुचन हिसावले सोच्न नहुने स्पष्ट पारे ।
‘विचार सीमाभित्र राख्नुपर्छ, अनुशासित हुनुपर्छ तर बन्देज लगाउनु हुँदैन । गैरजिम्मेवार चिन्तन पनि विद्यालयमा आउन हुँदैन’, उनले भने । मुलुकको संस्कार र संस्कृति अनुरुप नै विद्यालयलाई अघि बढाउनुपर्ने खाँचो पहारीले औंल्याए ।
विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष विष्णु बरालले छलफलमा उठेका विषयवस्तु र सुझाव विद्यालयको सम्पत्ति भएको भन्दै यसलाई गुरुयोजनामा समावेश गरिने प्रतिवद्धता जनाए ।
विद्यालयका प्रधानाध्यापक शिवप्रसाद भण्डारीले शैक्षिक गुणस्तर सुधार, भौतिक सुधार र प्रशासनिक सुधारमा विभिन्न पक्षलगायत विद्यालयको समग्र अवस्था समेटेर आधारपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । बरालको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रमको सहजीकरण सहप्राध्यापक डा. गिरधारी दाहालले गरेका थिए ।
वि.सं. २०१४ सालमा बाराही पव्लिक मिडिल स्कूलबाट शुरु भएको विद्यालय २०१८ मा बाराही पव्लिक हाइस्कूलको नाममा अस्थायी र २०२२ मा मावि तहको स्थायी स्वीकृति प्राप्त गरेको थियो ।
२०५४ सालदेखि नै शिक्षा संकायबाट कक्षा ११ प्रारम्भ गरेको विद्यालयमा हाल विज्ञान र व्यवस्थापन, मानविकी संकाय सञ्चालन भइरहेको छ । विद्यालयमा दुवै सत्र गरी ४० जना शिक्षक र ८ सय ५३ जना विद्यार्थी छन् ।
विद्यालयमा तत्काल गर्नुपर्ने कामहरू
-शुद्ध पिउने पानीको व्यवस्था
-भरपर्दो इन्टरनेटको व्यवस्था
-तहगत र कक्षागत फर्निचरको व्यवस्था
-कक्षाकोठामा शिक्षक डेक्सको व्यवस्था
– विद्यालय भवनको कोठाहरू मर्मत
-प्रतिक्षालय निर्माण
-कम्प्युटर तालिम
-पुनतार्जकी तालिम
– छ्ट्टै लेखा शाखा स्थापना
विद्यालयमा दीर्घकालिनरुपमा गर्नुपर्ने कामहरू
-चमेना गृह सञ्चालन
-प्राथमिक उपचार कक्ष स्थापना
-सबै कक्षामा शिक्षा डेक्स र बुक कर्नर स्थापना
-उपयुक्त प्रशासनिक कक्षा स्थापना
-विज्ञान, खेलकूद कक्ष स्थापना
-ऐतिहासिक पानीपोखरी मर्मत सम्भार
-विद्यालय परिसरमा मञ्च स्थापना
-सबै शिक्षकलाई ल्यापटप
-जगेडा कोष स्थापना
-उचित खेलमैदान व्यवस्थापन
-आधुनिक सुविधायुक्त भवन
