प्रिय इन्द्र दाइ
नमस्ते,
अहिलेसम्म त आराम हुनुहुँदो रहेछ । फोन वार्ताबाट थाहा भयो । बिहान फोनमा अर्थोकै कुरा धेरै भयो । भाउजूलाई सोध्नै बिर्सेछु । भाउजुलाई पनि मेरो नमस्कार सुनाइदिनु होला ।
दाइ, लकडाउन भएको पनि आज तीस दिन कटिसक्यो ।अझै कति लम्बिने हो थाहा छैन । आजभन्दा करिब सत्र दिन अगि सरकारी राहत पाएँ, अबचाहिँ गाह्रो नपर्ला भन्नुभएको थियो । बिहान हजुरको मिसकल देखेपछि दाइलाई पक्कै अप्ठेरो भयो होला भनेर कल ब्याक गरे । कलब्याक गर्नुअगि नै सोचेको थिएँ, हजुरलाई अप्ठेरो परेको छ भनेर । फोनमा कुरा भएपछि थाहा भयो रासनपानी च्याप्पै भएको कुरा । दाइ, अहिले हजुर हामी सबैलाई गाह्रो छ । मसँग अझै उन्तीस घर परिवारको नाम छ । हजुरले पाएको सरकारी राहत सकिने बेलासम्म पनि उनीहरूले राहत पाएका छैनन् । उनीहरूको अवस्था झन् कस्तो होला ? सोच्दा सोच्दै रिगंटा नै लाग्यो ।
एक गिलास पानी पिएर फेरि यो चिठी लेख्दै छु। उनीहरूलाई अझै कसरी राहत उपलब्ध गराउने केही मेसै छैन । ती मजदुरलाई लक्ष्मण तिमील्सिना भाइ, कृष्ण आचार्य सर, अमृत सुवेदी भाइले राहतको लागि पहल गर्दै हुनुहुन्छ । दाइ, हजुरलाई यो सुनाएर म तर्किन खोजेको भने होइन। हजुरलाई माया गर्ने म लगायत पुछारसिटे अभियानका साथीहरू पनि छौं । साथीहरूले पक्कै सहयोग गर्नु हुनेछ ।
दाइ, दिन कसरी बितेका छन् ? कुन किताब पढ्नु भएको छ यतिबेला ? दुई हप्ताअगि अमर न्यौपानेको सेतो धरती पढ्दै हुनुहुन्थ्यो । तीर्थ गुरुङको पाठशाला , घनश्याम ढकालको रातो आकाश, लेखनाथ न्यौपानेको सङ्घर्षको इतिहास, आहुतिको नयाँ घर , सरुभक्तको प्रतिगन्ध पनि हजुरको डेरामा देखेको थिएँ । सायद पढिसक्नु भयो होला । यतिबेला काम पनि छैन । फुर्सदमा केही लेख्दै पनि हुनुहुन्छ होला । सरस्वती श्रेष्ठ ‘सरु’ को फूलहरूको आँधीको समीक्षा सकियो होला । ओशोको शिक्षामा क्रान्तिको पनि कुरा गर्दै हुनुहुन्थ्यो । सायद पढ्नुभयो होला ।
सायद हजुरको पनि घर भएको भए जानु हुन्थ्यो होला । घरै नभएको सर्वहारा भएपछि हामीले पाउने भनेको दुःख नै हो दाइ ।
भाउजू पेटको रोगी हुनुहुन्छ । दबाइ पनि सकियो होला । हजुरको पनि स्वास्थ्य त्यति राम्रो थिएन । पिउने बानी छोडेँ भन्नुभाथ्यो । साँच्चै छोडेको भए राम्रो । अब उमेर बढ्दै गयो । अव्यवस्थित बसोबास । कमाएको पैसा रक्सी र किताबमा लगानी । यति बेला हजुरलाई कति अप्ठेरो परेको छ, मलाई राम्रैसँग थाहा छ । थाहा भएर पनि के गर्नु दाइ ? हजुरकै जस्तो हालत छ लाखौँ मजदुरहरूको । हजुर सामाजिक सञ्जालबाट टाढै हुनुहुन्छ । रेडियोबाट पक्कै सुन्नु भएको होला । अहिलेको समाचार पूरै मजदुरका पीडा, दुःख र दर्दले भरिएको छ । दुःखले मात्रै भरियो । समाधान अत्यन्त न्यून छ । काठमाडौँदेखि कैलालीको पैदल यात्रा तय गरेका छन् मजदुरहरूले ।
भोकभोकै बिस्कुट र चाउचाउको भरमा यात्रा गर्नेहरू कति छन् कति । सायद हजुरको पनि घर भएको भए जानु हुन्थ्यो होला । घरै नभएको सर्वहारा भएपछि हामीले पाउने भनेको दुःख नै हो दाइ ।
हजुरले आफ्नै कवितामा भन्नुभएको थियो । आज हाम्रो संविधान हजुरकै कविताजस्तो भएको छ
संविधान कान नसुन्ने बहिरो हुनु हुँदैन
र आँखा नदेख्ने अन्धो हुनु हुँदैन
संविधान छद्मभेषी हुनु हुँदैन ।
हामी मजदुरको पनि एक दिन सपना पूरा हुनेछ । हामीले सङ्घर्ष गर्न छोडनु हुन्न । एक दिन धेरै पहिले कम्युनिस्ट घोषणापत्रका दुई मुख्य घोषणा हजुरले सुनाउनु भएको थियो ।
हो दाइ, लेखिएको संविधानले केही गर्न सक्दो रहेनछ । थानकोटबाट पैदल हिँडेका मजदुरहरूलाई सरकारले नदेखे जस्तै । आज झन्डै दुई तिहाइको कम्युनिस्ट सरकार छ । राहतको नाममा केहीलाई प्रसाद बाँडेको छ । मख्ख परेको छ, असी करोडको राहत बाँडेँ भनेर । उसैका घुर्की ठूला छन् । ज्यालादारी मजदुरहरूको पीडा सुन्दैन सरकार । रोग र भोकविरुद्ध लड्नुपर्ने बेलामा राजनीतिक दाउपेचमा व्यस्त छ सरकार । धान छोडेर लौसी भने जस्तै विवादस्पद अध्यादेश जारी गरेर बेमौसमी ढोल बजाउँदै छ । बेमौसमी ढोलको तालमा नाँच्नेहरूको पनि ठूलै जमात तयार गरेको छ । अचम्म छ दाइ । इन्द्रबहादुर राइले भनेझेँ यहाँ दिनदिनै रमिता छ दाइ ।
अमृत भादगाउँले दाजुको पहलमा, क्न्सेप्ट नेपालको प्रकाशन र पुछारसिटे अभियानको सहकार्यमा हजुरको कविता सङ्ग्रह तयार भएको थियो । प्रेसमा जानेबित्तिकै कोरनाको महामारीले लकडाउन भयो । बजारमा आउन पाएन । लकडाउनलगत्तै हजुरको हातमा पर्ने छ । काममा जान नपाए पनि केही न केही लेख्दै गर्नु होला । गुमनाम हुनु हुँदैन । हामी मजदुरको पनि एक दिन सपना पूरा हुनेछ । हामीले सङ्घर्ष गर्न छोडनु हुन्न । एक दिन धेरै पहिले कम्युनिस्ट घोषणापत्रका दुई मुख्य घोषणा हजुरले सुनाउनु भएको थियो । आज चिठी लेख्दा ती दुई घोषणा सम्झिरहेको छु । तिनै दुई घोषणा हजुरले सुनाएपछि मात्रै मैले कम्युनिस्ट घोषणापत्र किनेर पढेको थिएँ ।
दाइ, धेरै गन्थन गरिनँ । कुरा जति लेखे पनि सकिँदैन । लकडाउन सकिएपछि अवश्य भेट हुनेछ । हामीले तत्कालको लागि चुल्हो बाल्ने व्यवस्था गरेका छौं । मुनाल स्टोरका दयालु साथी मोती भुजेलले हाम्रो आग्रहलाई स्वीकार गरेर हजुरकै डेरामा केही रासनपानी पुर्याइदिनु भएको छ । मोती सरलाई पनि हार्दिक धन्यवाद। आफ्नो स्वास्थ्यको बढी नै ख्याल गर्नु होला । छोराछोरी कता कता छन् ? सबैलाई सम्झना सुनाइदिनु होला ।
उही हजुरको भाइ
सुरज उपाध्याय
